ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΨΝ ΥΔΑΤΩΝ
Σε αυτή την εργασία θα σας γράψω για την ρύπανση των υδάτων. Κατ’ αρχή όταν λέμε ρύπανση των υδάτων εννοούμαι την επιβάρυνση με ρύπους των υδάτων του πλανήτη, δηλαδή των ποταμών, των λιμνών και των θαλασσών, Δηλαδή με αυτό τον όρο εννοούμαι οποιαδήποτε ανεπιθύμητη αλλαγή στα φυσικά, χημικά και βιολογικά χαρακτηριστικά των νερών των θαλασσών, των ποταμών των λιμνών .Δεν θα επικεντρωθώ μονάχα στην ρύπανση των ποταμών ή των λιμνών ή των θαλασσών αλλά θα αναφερθώ σχεδόν σε όλες τις μορφές ρύπανσης των υδάτων. Βέβαια δεν θα σας γράψω και πολλές λεπτομέρειες , θα σας πω λίγα και σημαντικά πράγματα. Για να γίνω πιο ακριβής θα σας σας γράψω μερικές από τις πηγές ρύπανσης, τις επιπτώσεις τους και τρόπους αντιμετώπισης τους .
Μεγάλο μέρος των ρύπων αυτών προέρχεται από αστικά και βιομηχανικά απόβλητα. Τα αστικά απόβλητα, επιβαρυμένα με μεγάλη ποσότητα απορρυπαντικών καθώς και τα απόβλητα από γεωργικές και κτηνοτροφικές δραστηριότητες που περιέχουν διάφορες επιβλαβές ουσίες. Τα βιομηχανικά απόβλητα περιέχουν συνήθως σημαντικές ποσότητες από τις πρώτες ύλες που χρησιμοποιούν, καθώς και από τα προϊόντα που προκύπτουν κατά την παραγωγική διαδικασία. Ποτάμια και λίμνες γίνονται συχνά αποδέχτες αστικών και βιομηχανικών λυμάτων από περιοχές που βρίσκονται κοντά στις όχθες τους. Η ρύπανση που υφίστανται έχει καταστροφικές συνέπειες για την χλωρίδα και την πανίδα. Ενώ υποβαθμίζει το νερό όταν αυτ ό χρησιμοποιείται για ύδρευση ή άρδευση.
Τώρα ας περάσουμε στην ρύπανση από αστικά λύματα. Τα αστικά λύματα συνιστούν ένα θολό υγρό που περιέχει κυρίως νερό, αιωρούμενα οργανικά ανόργανα προϊόντα, στερεά σωματίδια, διαλυμένα συστατικά και μικροοργανισμούς. Σε γενικές γραμμές τα οικιακά ή τα αστικά λύματα προέρχονται από τις χρήσεις του νερού που καταναλώνει ο άνθρωπο για τις ανάγκες του. Επειδή τα λύματα είναι πλούσια σε οργανικά θρεπτικά συστατικά, όταν ρίχνονται σε κλειστούς κόλπους. Λίμνες ή αργά κινούμενα ποτάμια έχουν μεγάλες απαιτήσεις, οξυγόνου. Οι επιδράσεις των ρύπων στα νερά μπορεί να οδηγήσει στην αύξηση θολερότητας, ελάττωση οξυγόνου οπότε επηρεάζονται οι τροφικές αλυσίδες και διαταράσσονται οικοσυστήματα.
Επιπλέον υπάρχει και η αγροτική ρύπανση. Όταν λέμε αγροτική ρύπανση εννοούμε την
ρύπανση του νερού που δημιουργείται από αγροτικές δραστηριότητες. Αυτό το είδος αφορά την ρύπανση από τα λιπάσματα και τα φυτοφάρμακα. Η ρύπανση αυτή φτάνει στα επιφανειακά νερά μέσω της επιφανειακής απορροής με τα νερά της βροχής ‘η με την επικοινωνία με τα υπόγεια νερά που εν τα μεταξύ έχουν ρύπανση από τη στράγγιση των νερών άρδευσης των αργών.
Και τέλος φτάνουμε στις θάλασσες που εκτός του ότι αποτελούν αποδέκτες των νερών των ποταμών που έχουν ρυπανθεί δέχονται απευθείας αστικά, αγροτικά και βιομηχανικά λύματα από την ξηρά. Ενώ ρυπαίνονται και από άλλους παράγοντες όπως είναι πετρελαιοκηλίδες από ατυχήματα πετρελαιοφόρων ή υποθαλλάσιων γεωτρήσεων πετρελαίων. Δηλαδή ρυπαινονται από ποσότητες πετρελαίου που λόγω ατυχήματος ή ανθρώπινης αμέλειας διαρρέουν και εξαπλώνονται στην επιφάνεια της θάλασσας αποτελώντας μια από τις σοβαρότατες αιτίες ρύπανσης καταστροφής της πανίδας στην έκταση που καταλαμβάνουν. Πετρελαιοκηλίδες μπορούν να προκληθούν από ατυχήματος σε πετρελαιοφόρα, δεξαμενές και πλοία.
Η ρύπανση της θάλασσας αλλά και του εδάφους με πετρελαιοειδή έχει τεράστιες συνέπειες στο φυσικό περιβάλλον. Μερικές συνέπειες είναι ότι το στρώμα του πετρελαίου μειώνει στο ελάχιστο την ανανέωση του νερού με το οξυγόνο του αέρα εμποδίζει τις ακτίνες του ήλιου να εισχωρούν βαθιά στην θάλασσα για την φωτοσύνθεση. Τα μαλάκια και τα φυτά είναι ιδιαίτερα ευπαθή σε αυτή τη ρύπανση, γιατί δηλητηριάζονται και πεθαίνουν από ασφυξία όπως και τα ψαριά.
Η ρύπανση των υδάτων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετώπιση η ανθρωπότητα. Γι’ αυτό και πολλοί διεθνές οργανισμοί ,οργανώσεις και κυβερνήσεις καταβάλλουν κοινές προσπάθειες για την αντιμετώπιση της. Για τον σκοπό αυτό υπογράφηκαν διεθνές συμφωνίες. Ενώ για την σωστή αντιμετώπιση της ρύπανσης απαιτούνται εγκαταστάσεις επεξεργασίας των αστικών και βιομηχανικών απορριμμάτων, καταλυτές καυσαερίων στα οχήματα, επεξεργασία των καυσαερίων των βιομηχάνων πριν αυτά εκλυθούν στην ατμόσφαιρα, ανακύκλωση απορριμμάτων, σωστή χωροθέτηση και διαχείριση χώρων ταφής απορριμμάτων ευρεία εφαρμογή τεχνολογιών που αξιοποιούν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αυτές είναι μερικά μέτρα αντιμετώπισης .
Επομένως από όσα έχετε διαβάσει θα έχετε καταλάβει ότι η βαθμιαία ρύπανση και υποβάθμιση του περιβάλλοντος προέρχεται από τη δραστηριότητα του ανθρώπου και κυρίως από την βιομηχανική ανάπτυξη της εποχής μας. Βεβαία αν συνεχίσουμε να αγνοούμε το πρόβλημα της ρύπανσης τότε τα πράγματα θα γίνουν χειρότερα. Ελπίζω με αυτά που διαβάσει να ευαισθητοποιηθήκατε και εσείς με αυτό το μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα και να δώσετε ένα χέρι βοήθειας στην αντιμετώπιση του, γιατί ώσπου περνά ο καιρός μεγαλώνει το πρόβλημα και σιγά σιγά θα οδηγήσει στην καταστροφή του πλανήτη μας.
Κατερίνα Θεοφάνους
Παρασκευή 28 Νοεμβρίου 2008
Δευτέρα 24 Νοεμβρίου 2008
Το νερό και η υγιεινή παροχή του
Είναι γνωστό σε όλους μας ότι το νερό και ο αέρας είναι τα πλέον απαραίτητα στοιχεία της φύσεως, για την διατήρηση της ζωής του ανθρώπου και παντός ζωικού και φυτικού οργανισμού. Ο άνθρωπος είναι αδύνατο να ζήση χωρίς νερό για πολλές μέρες. Ο χρόνος ζωής του εξαρτάται από διάφορους παράγοντες όπως είναι η γεωγραφική θέση, η εποχή, οι μετεωρολογικές συνθήκες, η αντίσταση του οργανισμού κ.α. Όπως είναι γνωστό το νερό το χρησιμοποιούμε πρώτα για να το πίνουμε και δεύτερο για πολλούς άλλους σκοπούς για την βελτίωση των όρων ζωής. Το νερό στην γη υπάρχει από τις συμπυκνώσεις υδρατμών της ατμόσφαιρας προερχόμενοι από εξατμίσεις των θαλασσών, λιμνών, ποταμών και υγρών επιφανειών του εδάφους. Έχει υπολογιστεί ότι η εξάτμιση από την ανωτέρω προέλευση υπερβαίνει τα (1000)κ. χιλιόμετρα ημερεσίως κατά μέσο όρο. Οι συμπυκνωμένοι υδρατμοί λόγω διαφόρων μετεωρολογικών συνθηκών πίπτουν στην επιφάνεια της γης σε μορφή βροχής, χιόνι, χαλάζι, κ.λ.π. τροφοδοτούν τους χείμαρρους, λίμνες, ποταμούς και θάλασσες. Μέρος αυτών απορροφάται από το έδαφος δημιουργώντας την υγρασία του εδάφους και τους υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες όπου εμφανίζονται στην επιφάνεια της γης φυσικές πηγές, φρεάτια κ.λ.π. Τα νερά διακρίνονται σε επιφανειακά και υπόγεια, η ροή αυτών εξαρτάται από την μορφολογία του εδάφους, συστάσεως και κλίσεως αυτού κάθε περιοχής. Τα νερά διακρίνονται σε δυο βασικές κατηγορίες α) στα πόσιμα νερά β) μη πόσιμα. Τα πόσιμα νερά είναι εκείνα τα οποία είναι κατάλληλα προ πόση όπως έχουν και ευρίσκονται από την προέλευση τους, ή δύναται να καταστούν κατάλληλα με την εφαρμογή εύκολων και οικονομικών μέσων. Μη πόσιμα νερά είναι εκείνα που δεν πίνονται, όπως της θάλασσας, αλμυρών λιμνών και πολλά των ιαματικών πηγών και δεν είναι δυνατή η καταλληλότητα τους λόγω δύσκολων και οικονομικών μέσων. Είναι γνωστό σε όλους μας ότι στην εποχή μας το σοβαρό έργο παροχής υγιεινό τα νερού έχουν αναλάβει με νόμο οι Δημοτικοί φορείς οι οποίοι και είναι υπεύθυνοι για την παροχή υγιεινής ύδρευσης των πολιτών. Σκοπός της ύδρευσης είναι η συνεχής παροχή, η υγιεινή διασφάλιση και η επαρκή ποσότητα για τις ατομικές και οικιακές ανάγκες. Η επίδραση της υδρεύσεως στην Δημόσια υγεία είναι έμμεσος και ουσιώδης. Το νερό είναι εντόνως διαλυτικό μέσον, ρυπαίνεται και μολύνεται πολύ εύκολα μεταδίδοντας μέσω των συστημάτων ύδρευσης την μόλυνση σε μεγάλο αριθμό ατόμων και σε βραχύ χρονικό διάστημα. Χαρακτηριστικό των επιδημιών υδρικής προέλευσης είναι η μεγάλη σε έκταση εξάπλωση.
ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ
Πόσιμο νερό: Το χημικώς καθαρό νερό, ως εντόνως διαλυτικό υγρό, εμπλουτίζεται κατά την επαφή του με το περιβάλλον με διάφορες ουσίες οι οποίες διαλύονται σε αυτό. Το ευρισκόμενο στη φύση νερό παρουσιάζει συχνά ορισμένα φυσικά, χημικά, ραδιολογικά, μικροβιολογικά, βιολογικά χαρακτηριστικά, τα οποία οφείλονται κατά βάση στις περιεχόμενες σε αυτό ουσίες. Το πόσιμο νερό πρέπει οργανοληπτικώς (γεύση, οσμή, εμφάνιση κ.λ.π.) να είναι άμεπτο και από πάσης απόψεως αβλαβές για την υγεία των ανθρώπων, ακόμη δεν πρέπει να προκαλεί σοβαρές ζημιές στα έργα ύδρευσης (διαβρώσεις, εμφράξεις σωληνώσεων κ.λ.π.) πρέπει τα χαρακτηριστικά του (φυσικά, χημικά, κ.λ.π.) να κυμαίνονται εντός ορίων που αποτελούν το πρότυπο ποιότητας, το (STANDARDS) του πόσιμου νερού. Τα πρότυπα ποιότητος του πόσιμού νερού καθορίζονται βάση κριτηρίων των οποίων πρωτεύοντα θέση κατέχουν τα υγειονομικά, χωρίς βεβαίως να αγνοούνται τα οικονομικά, τεχνικά, αισθητικά κ.λ.π. τούτα καλύπτονται στην χώρα μας και νομοθετικώς με υγειονομικές διατάξεις και νόμους βάση των προτύπων πόσιμου νερού της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας.
"ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΜΟΛΥΝΣΗΣ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ-ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ"
Μόλυνση του νερού: Η μόλυνση του νερού με μικροοργανισμούς δεν είναι κάτι καινούργιο, αυτό που είναι καινούργιο είναι η έκταση που παίρνει το πρόβλημα. Μικροοργανισμοί είτε σαπροφυτικοί είτε παθογόνοι, μπορούν να εισέλθουν στο νερό και από εκεί στους ανθρώπους. Τα διάφορα μικρόβια τα οποία μπορούν να βρεθούν στο νερό είναι: 1) μικροοργανισμοί οι οποίοι ζουν σε αυτό το νερό σαν οικολογικό τους περιβάλλον. 2) διάφορα μικρόβια τα οποία σαπροφυτούν στο έδαφος και στον αέρα και φθάνουν στο νερό συνήθως μετά από την βροχή και αυτά είναι νιτροβακτηριδια, βλαστομύκητες, διάφορα χρωμογόνα βακτηρίδια, βάκιλοι αερόβιοι, σπόροι αναερόβιων μικροοργανισμών, κλωστηρίδια κ.α. 3) μικροοργανισμοί οι οποίοι σαπροφυτούν στο έντερο του ανθρώπου και των ζώων και οι οποίοι μετά από την βροχή και μετά από κάποια επικοινωνία του συστήματος ύδρευσης με βόθρους, με υπονόμους, με επιφανειακές ρυπάνσεις οι οποίες εισδύουν στο νερό μεταφέροντας εντεροβακτηριδιακά με κύριο εκπρόσωπο το κολοβακτηρίδιο. 4) κάθε παθογόνος μικροοργανισμός (σαλμονέλες, σιγκέλλες, δοκάνειο της χολέρας) και όλοι οι άλλοι μικροοργανισμοί που αποβάλλονται με κόπρανα, οι ιοί cohaci, ιοί echo μεταφέρονται στον άνθρωπο αφού το νερό μπορεί να προσμιχθεί από μικροοργανισμούς που διατηρούνται στο έντερο του ανθρώπου και των ζώων. Ρύπανση του ύδατος με χημικές ουσίες. Διάφορα χημικά παράγωγα, φυσικά μέταλλα ή ενώσεις στη φύση μπορούν να εισχωρήσουν στο νερό και από εκεί στα δίκτυα ύδρευσης με τα οποία εξυπηρετείτε η περιοχή του Δήμου.
Το πρόβλημα έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις στις μέρες μας και συνεχώς γίνεται οξύτερο, κυρίως λόγω της τεχνολογίας του ανθρώπου και της κακής χρήσεως της τεχνολογίας: εδώ υπάγονται χημικές ενώσεις με κύριους εκπροσώπους τα πολυχλωριομένα παράγωγα, διάφορα ζιζανιοκτόνα, φυτοφάρμακα, προϊόντα του πετρελαίου και των λιπαντικών και διάφορα απορρυπαντικά τα οποία χρησιμοποιούνται κατά κόρον και δεν είναι ακίνδυνα.
ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ:
1. Βασικό μέτρο προστασίας για την αποφυγή μόλυνσης υπογείου νερού είναι η κατασκευή στεγανών βόθρων γενικώς. Μεγάλη προσοχή και εφαρμογή διατάξεων στην σωστή διάθεση αποβλήτων κτηνοτροφικών μονάδων(χοιροστάσια, βουστάσια κλπ) τα εν λόγω απόβλητα είναι δυνατόν να μολύνουν πηγές σε αποστάσεις χιλιομέτρων ρυπαίνοντας το υπέδαφος σε μεγάλα βάθη, μεταφέροντας την μόλυνση. Η προστασία των πηγών τεχνικώς επιβάλλεται σχολαστικότατα στην καλλιέργεια της για την αποφυγή διείσδυσης επιφανειακών νερών πάσης φύσεως και απομάκρυνση τυχόν εστίας μόλυνσης σε αποστάσεις ασφαλείας.
2. Στην διαδρομή αγωγών ύδρευσης επιβάλλεται κατασκευή φρεατίων επίσκεψης με μεταλλικά καλύμματα μη παραβιαζόμενα και με ασφαλή χείλη περιμετρικώς προς τα κάτω 5 εκ.
3. Αντλιοστάσια και δεξαμενές: Τεχνική προστασία αυτών από την είσοδο επιφανειακών νερών και διαφόρων άλλων ρύπων, προστασία αγωγών, περιφράξεις των χώρων, τυχόν αρχική τροφοδότηση της αντλίας με υγιεινό νερό και τοποθέτηση μηχανήματος χλωριώσεως για συνεχή χλωρίωση της ύδρευσης.
4. Δίκτυο διανομής: ο τακτικός έλεγχος αγωγών ύδρευσης για τυχόν θραύση αυτού, συνεχής παροχή νερού, οι αγωγοί ύδρευσης πρέπει να βρίσκονται 0,5-1μ. υψηλότερα των υπονόμων και σε οριζόντια απόσταση 3 μ. και άνω, βάθος τοποθέτησης αυτών από 0,80 - 1 μ.
5. Εις τον χώρο των κατοικιών έλεγχο κινδύνου αναρρόφησης ακαθαρσιών εξ υδραυλικών υποδοχέων.
Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία ο κάθε φορέας ύδρευσης επιβάλλεται να τηρεί ειδικό ημερολόγιο υδρεύσεως και να ενημερώνεται τούτο ανελλιπώς.
Η παροχή υγιεινού νερού παίζει αποφασιστικό ρόλο στην υγεία, την οικονομία και το πολιτιστικό επίπεδο του ανθρώπου. Μερικά ατυχή συμβάντα μικροεπιδημίες, ρύπανση, δείχνουν καλά την πορεία που πρέπει να ακολουθήσει ένας καλός οργανωμένος Δήμος για την προστασία του νερού.
ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ
Πόσιμο νερό: Το χημικώς καθαρό νερό, ως εντόνως διαλυτικό υγρό, εμπλουτίζεται κατά την επαφή του με το περιβάλλον με διάφορες ουσίες οι οποίες διαλύονται σε αυτό. Το ευρισκόμενο στη φύση νερό παρουσιάζει συχνά ορισμένα φυσικά, χημικά, ραδιολογικά, μικροβιολογικά, βιολογικά χαρακτηριστικά, τα οποία οφείλονται κατά βάση στις περιεχόμενες σε αυτό ουσίες. Το πόσιμο νερό πρέπει οργανοληπτικώς (γεύση, οσμή, εμφάνιση κ.λ.π.) να είναι άμεπτο και από πάσης απόψεως αβλαβές για την υγεία των ανθρώπων, ακόμη δεν πρέπει να προκαλεί σοβαρές ζημιές στα έργα ύδρευσης (διαβρώσεις, εμφράξεις σωληνώσεων κ.λ.π.) πρέπει τα χαρακτηριστικά του (φυσικά, χημικά, κ.λ.π.) να κυμαίνονται εντός ορίων που αποτελούν το πρότυπο ποιότητας, το (STANDARDS) του πόσιμου νερού. Τα πρότυπα ποιότητος του πόσιμού νερού καθορίζονται βάση κριτηρίων των οποίων πρωτεύοντα θέση κατέχουν τα υγειονομικά, χωρίς βεβαίως να αγνοούνται τα οικονομικά, τεχνικά, αισθητικά κ.λ.π. τούτα καλύπτονται στην χώρα μας και νομοθετικώς με υγειονομικές διατάξεις και νόμους βάση των προτύπων πόσιμου νερού της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας.
"ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΜΟΛΥΝΣΗΣ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ-ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ"
Μόλυνση του νερού: Η μόλυνση του νερού με μικροοργανισμούς δεν είναι κάτι καινούργιο, αυτό που είναι καινούργιο είναι η έκταση που παίρνει το πρόβλημα. Μικροοργανισμοί είτε σαπροφυτικοί είτε παθογόνοι, μπορούν να εισέλθουν στο νερό και από εκεί στους ανθρώπους. Τα διάφορα μικρόβια τα οποία μπορούν να βρεθούν στο νερό είναι: 1) μικροοργανισμοί οι οποίοι ζουν σε αυτό το νερό σαν οικολογικό τους περιβάλλον. 2) διάφορα μικρόβια τα οποία σαπροφυτούν στο έδαφος και στον αέρα και φθάνουν στο νερό συνήθως μετά από την βροχή και αυτά είναι νιτροβακτηριδια, βλαστομύκητες, διάφορα χρωμογόνα βακτηρίδια, βάκιλοι αερόβιοι, σπόροι αναερόβιων μικροοργανισμών, κλωστηρίδια κ.α. 3) μικροοργανισμοί οι οποίοι σαπροφυτούν στο έντερο του ανθρώπου και των ζώων και οι οποίοι μετά από την βροχή και μετά από κάποια επικοινωνία του συστήματος ύδρευσης με βόθρους, με υπονόμους, με επιφανειακές ρυπάνσεις οι οποίες εισδύουν στο νερό μεταφέροντας εντεροβακτηριδιακά με κύριο εκπρόσωπο το κολοβακτηρίδιο. 4) κάθε παθογόνος μικροοργανισμός (σαλμονέλες, σιγκέλλες, δοκάνειο της χολέρας) και όλοι οι άλλοι μικροοργανισμοί που αποβάλλονται με κόπρανα, οι ιοί cohaci, ιοί echo μεταφέρονται στον άνθρωπο αφού το νερό μπορεί να προσμιχθεί από μικροοργανισμούς που διατηρούνται στο έντερο του ανθρώπου και των ζώων. Ρύπανση του ύδατος με χημικές ουσίες. Διάφορα χημικά παράγωγα, φυσικά μέταλλα ή ενώσεις στη φύση μπορούν να εισχωρήσουν στο νερό και από εκεί στα δίκτυα ύδρευσης με τα οποία εξυπηρετείτε η περιοχή του Δήμου.
Το πρόβλημα έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις στις μέρες μας και συνεχώς γίνεται οξύτερο, κυρίως λόγω της τεχνολογίας του ανθρώπου και της κακής χρήσεως της τεχνολογίας: εδώ υπάγονται χημικές ενώσεις με κύριους εκπροσώπους τα πολυχλωριομένα παράγωγα, διάφορα ζιζανιοκτόνα, φυτοφάρμακα, προϊόντα του πετρελαίου και των λιπαντικών και διάφορα απορρυπαντικά τα οποία χρησιμοποιούνται κατά κόρον και δεν είναι ακίνδυνα.
ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ:
1. Βασικό μέτρο προστασίας για την αποφυγή μόλυνσης υπογείου νερού είναι η κατασκευή στεγανών βόθρων γενικώς. Μεγάλη προσοχή και εφαρμογή διατάξεων στην σωστή διάθεση αποβλήτων κτηνοτροφικών μονάδων(χοιροστάσια, βουστάσια κλπ) τα εν λόγω απόβλητα είναι δυνατόν να μολύνουν πηγές σε αποστάσεις χιλιομέτρων ρυπαίνοντας το υπέδαφος σε μεγάλα βάθη, μεταφέροντας την μόλυνση. Η προστασία των πηγών τεχνικώς επιβάλλεται σχολαστικότατα στην καλλιέργεια της για την αποφυγή διείσδυσης επιφανειακών νερών πάσης φύσεως και απομάκρυνση τυχόν εστίας μόλυνσης σε αποστάσεις ασφαλείας.
2. Στην διαδρομή αγωγών ύδρευσης επιβάλλεται κατασκευή φρεατίων επίσκεψης με μεταλλικά καλύμματα μη παραβιαζόμενα και με ασφαλή χείλη περιμετρικώς προς τα κάτω 5 εκ.
3. Αντλιοστάσια και δεξαμενές: Τεχνική προστασία αυτών από την είσοδο επιφανειακών νερών και διαφόρων άλλων ρύπων, προστασία αγωγών, περιφράξεις των χώρων, τυχόν αρχική τροφοδότηση της αντλίας με υγιεινό νερό και τοποθέτηση μηχανήματος χλωριώσεως για συνεχή χλωρίωση της ύδρευσης.
4. Δίκτυο διανομής: ο τακτικός έλεγχος αγωγών ύδρευσης για τυχόν θραύση αυτού, συνεχής παροχή νερού, οι αγωγοί ύδρευσης πρέπει να βρίσκονται 0,5-1μ. υψηλότερα των υπονόμων και σε οριζόντια απόσταση 3 μ. και άνω, βάθος τοποθέτησης αυτών από 0,80 - 1 μ.
5. Εις τον χώρο των κατοικιών έλεγχο κινδύνου αναρρόφησης ακαθαρσιών εξ υδραυλικών υποδοχέων.
Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία ο κάθε φορέας ύδρευσης επιβάλλεται να τηρεί ειδικό ημερολόγιο υδρεύσεως και να ενημερώνεται τούτο ανελλιπώς.
Η παροχή υγιεινού νερού παίζει αποφασιστικό ρόλο στην υγεία, την οικονομία και το πολιτιστικό επίπεδο του ανθρώπου. Μερικά ατυχή συμβάντα μικροεπιδημίες, ρύπανση, δείχνουν καλά την πορεία που πρέπει να ακολουθήσει ένας καλός οργανωμένος Δήμος για την προστασία του νερού.
Δραστηριότητες της ομάδας νας
Μέσα στα πλαίσια του προγράμματος Ε.Twinning και της Περιβαλλοντικής ομάδας του σχολείου μας προγραμματίσαμε τις ακόλουθες δραστηριότητες με την συμμετοχή καθηγητών από διάφορες ειδικότητες
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ
ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ/ΟΙ
ΧΡΟΝΟΣ
1. Επίσκεψη στο μουσείο θαλάσσιας ζωής στην Αγία Νάπα
Γιώργος Λάζου
Καζάκος Παύλος
Νοέμβριος 08
2. Επίσκεψη στο Αλιευτικό καταφύγιο της Ξυλοφάγου ή του ποταμού του Λιοπετριού.
Γιώργος Λάζου
Καζάκος Παύλος
Δεκέμβριος 08
3. Υιοθεσία-Εθελοντικός καθαρισμός ακτής Τα μέλη της Ομάδας, εφοδιασμένα με γάντια και σακούλες, καθαρίζουν μια ακτή στη Ξυλοφάγου ή του ποταμού Λιοπετρίου, καταγράφοντας τα απορρίμματα που μαζεύουν.
Γιώργος Λάζου
Καζάκος Παύλος
Δεκέμβριος 08
4. Τοποθέτηση πινακίδας
Τα μέλη της Ομάδας κατασκευάζουν με απλά υλικά πινακίδα με περιβαλλοντικό μήνυμα την οποία και τοποθετούν στην υιοθετημένη από την Ομάδα ακτή.
Γιώργος Λάζου
Καζάκος Παύλος
Ερωτοκρίτου Νικολέττα
Σιαμμά Μαργαρίτα
Δεκέμβριος 08
5. Επίσκεψη στο διυλιστήριο νερού στην Τερσεφάνου.
Γιώργος Λάζου
Μαραγκού Βασούλα
Περιβαλλοντικός όμιλος
Δεκέμβριος 08
6. Προκήρυξη διαγωνισμού φιλοτέχνησης αφίσας με θέμα την εξοικονόμηση του νερού
Επιτροπή περιβάλλοντος και εξωραϊσμού σχολικού χώρου.
Ιανουάριος 09
7. Επίσκεψη στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης Ακρωτηρίου και επιλογή δραστηριότητας με θέμα την πανίδα και χλωρίδα της αλυκής του Ακρωτηρίου.
Γιώργος Λάζου
Περιβαλλοντικός όμιλος
Ιανουάριος 09
8. Δημιουργία επιτραπέζιου παιχνιδιού με θέμα την εξοικονόμηση του νερού
Επιτραπέζιο παιχνίδι ερωτήσεων – απαντήσεων σχετικών με το περιβάλλον και το νερό.
Γιώργος Λάζου
Γεωργίου Αλεξία
Αλεξάνδρου Αλεξία
Φεβρουάριος 09
9. Δημιουργία αλφαβητικού κώδικα (ελληνικού, αγγλικού, γαλλικού) με ονόματα από τα υδάτινα οικοσυστήματα.
Γεωργίου Αλεξία
Αλεξάνδρου Αλεξία
Χατζηπροδρόμου
Ισαβέλλα
Πάτσαλου Αιμιλία
Φεβρουάριος 09
10. Καταγραφή τοπικής χλωρίδας – πανίδας
Τα μέλη της Ομάδας ερευνούν τις προσβάσημες ακτές της περιοχής και καταγράφουν τα υπάρχοντα είδη φυτών και ζώων καθώς και θαλάσσια πουλιά που απαντώνται σ’αυτές.
Γιώργος Λάζου
Καζάκος Παύλος
Μάρτιος 09
11. Κατασκευές από "άχρηστα" υλικά – Έκθεση
Τα μέλη της Ομάδας φτιάχνουν αντικείμενα από "άχρηστα" υλικά (π.χ. τενεκεδάκια, πλαστικά μπουκάλια νερού, χάρτινες συσκευασίες) με θέμα το νερό. Τα έργα αυτά παρουσιάζονται σε έκθεση, που η Ομάδα οργανώνει στο σχολείο ή/και σε γιορτή στο τέλος της σχολικής χρονιάς.
Ερωτοκρίτου Νικολέττα
Σιαμμά Μαργαρίτα
Μάρτιος 09
12. Επίσκεψη στο εργοστάσιο αφαλάτωσης θαλασσινού νερού στη Δεκέλεια ή τη Λάρνακα.
Γιώργος Λάζου
Μαραγκού Βασούλα
Περιβαλλοντικός όμιλος
Μάρτιος 08
13. Δημιουργία έργων με φυσικά υλικά – Έκθεση Δημιουργία έργων χειροτεχνίας με υλικά από το φυσικό περιβάλλον της περιοχής (π.χ. βότσαλα, κοχύλια, καλάμια) και οργάνωση έκθεσης στο σχολείο.
Ερωτοκρίτου Νικολέττα
Σιαμμά Μαργαρίτα
Απρίλιος 09
14. Περιβαλλοντική σχολική εφημερίδα
Η Ομάδα φτιάχνει έντυπο με περιβαλλοντικά νέα με σκοπό την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση και των υπόλοιπων μαθητών του σχολείου για την προστασία του περιβάλλοντος και την εξοικονόμηση νερού και ενέργειας.
Γεωργίου Αλεξία
Αλεξάνδρου Αλεξία
Απρίλιος 09
15. Ανακύκλωση υλικών
Η Ομάδα οργανώνει πρόγραμμα ανακύκλωσης χαρτιού στο σχολείο και διαθέτει το συγκεντρωμένο υλικό με τη συνεργασία των καθηγητών τους και των φροντιστριών του σχολείου.
Γιώργος Λάζου
Γιαννακού Μαρούλλα
Ολόχρονα
16. Δημιουργία μόνιμης πινακίδας με περιβαλλοντικό περιεχόμενο και ιδιαίτερα της δράσης του σχολείου ως οικολογικό σχολείο, σε περίοπτη θέση του σχολικού χώρου.
Επιτροπή περιβάλλοντος και εξωραϊσμού σχολικού χώρου.
Ολόχρονα
17. Προκήρυξη διαγωνισμού καθαριότητας και εξωραϊσμού σχολικού χώρου
Επιτροπή περιβάλλοντος και εξωραϊσμού σχολικού χώρου.
Ολόχρονα
18. Έκθεση για γνωστοποίηση αποτελεσμάτων του οικολογικού σχολείου.
Γιώργος Λάζου
Καζάκος Παύλος
Μάιος 09
Αντρη Ιερωνυμιδου Β.Δ
Συντονίστρια του προγράμματος
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ
ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ/ΟΙ
ΧΡΟΝΟΣ
1. Επίσκεψη στο μουσείο θαλάσσιας ζωής στην Αγία Νάπα
Γιώργος Λάζου
Καζάκος Παύλος
Νοέμβριος 08
2. Επίσκεψη στο Αλιευτικό καταφύγιο της Ξυλοφάγου ή του ποταμού του Λιοπετριού.
Γιώργος Λάζου
Καζάκος Παύλος
Δεκέμβριος 08
3. Υιοθεσία-Εθελοντικός καθαρισμός ακτής Τα μέλη της Ομάδας, εφοδιασμένα με γάντια και σακούλες, καθαρίζουν μια ακτή στη Ξυλοφάγου ή του ποταμού Λιοπετρίου, καταγράφοντας τα απορρίμματα που μαζεύουν.
Γιώργος Λάζου
Καζάκος Παύλος
Δεκέμβριος 08
4. Τοποθέτηση πινακίδας
Τα μέλη της Ομάδας κατασκευάζουν με απλά υλικά πινακίδα με περιβαλλοντικό μήνυμα την οποία και τοποθετούν στην υιοθετημένη από την Ομάδα ακτή.
Γιώργος Λάζου
Καζάκος Παύλος
Ερωτοκρίτου Νικολέττα
Σιαμμά Μαργαρίτα
Δεκέμβριος 08
5. Επίσκεψη στο διυλιστήριο νερού στην Τερσεφάνου.
Γιώργος Λάζου
Μαραγκού Βασούλα
Περιβαλλοντικός όμιλος
Δεκέμβριος 08
6. Προκήρυξη διαγωνισμού φιλοτέχνησης αφίσας με θέμα την εξοικονόμηση του νερού
Επιτροπή περιβάλλοντος και εξωραϊσμού σχολικού χώρου.
Ιανουάριος 09
7. Επίσκεψη στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης Ακρωτηρίου και επιλογή δραστηριότητας με θέμα την πανίδα και χλωρίδα της αλυκής του Ακρωτηρίου.
Γιώργος Λάζου
Περιβαλλοντικός όμιλος
Ιανουάριος 09
8. Δημιουργία επιτραπέζιου παιχνιδιού με θέμα την εξοικονόμηση του νερού
Επιτραπέζιο παιχνίδι ερωτήσεων – απαντήσεων σχετικών με το περιβάλλον και το νερό.
Γιώργος Λάζου
Γεωργίου Αλεξία
Αλεξάνδρου Αλεξία
Φεβρουάριος 09
9. Δημιουργία αλφαβητικού κώδικα (ελληνικού, αγγλικού, γαλλικού) με ονόματα από τα υδάτινα οικοσυστήματα.
Γεωργίου Αλεξία
Αλεξάνδρου Αλεξία
Χατζηπροδρόμου
Ισαβέλλα
Πάτσαλου Αιμιλία
Φεβρουάριος 09
10. Καταγραφή τοπικής χλωρίδας – πανίδας
Τα μέλη της Ομάδας ερευνούν τις προσβάσημες ακτές της περιοχής και καταγράφουν τα υπάρχοντα είδη φυτών και ζώων καθώς και θαλάσσια πουλιά που απαντώνται σ’αυτές.
Γιώργος Λάζου
Καζάκος Παύλος
Μάρτιος 09
11. Κατασκευές από "άχρηστα" υλικά – Έκθεση
Τα μέλη της Ομάδας φτιάχνουν αντικείμενα από "άχρηστα" υλικά (π.χ. τενεκεδάκια, πλαστικά μπουκάλια νερού, χάρτινες συσκευασίες) με θέμα το νερό. Τα έργα αυτά παρουσιάζονται σε έκθεση, που η Ομάδα οργανώνει στο σχολείο ή/και σε γιορτή στο τέλος της σχολικής χρονιάς.
Ερωτοκρίτου Νικολέττα
Σιαμμά Μαργαρίτα
Μάρτιος 09
12. Επίσκεψη στο εργοστάσιο αφαλάτωσης θαλασσινού νερού στη Δεκέλεια ή τη Λάρνακα.
Γιώργος Λάζου
Μαραγκού Βασούλα
Περιβαλλοντικός όμιλος
Μάρτιος 08
13. Δημιουργία έργων με φυσικά υλικά – Έκθεση Δημιουργία έργων χειροτεχνίας με υλικά από το φυσικό περιβάλλον της περιοχής (π.χ. βότσαλα, κοχύλια, καλάμια) και οργάνωση έκθεσης στο σχολείο.
Ερωτοκρίτου Νικολέττα
Σιαμμά Μαργαρίτα
Απρίλιος 09
14. Περιβαλλοντική σχολική εφημερίδα
Η Ομάδα φτιάχνει έντυπο με περιβαλλοντικά νέα με σκοπό την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση και των υπόλοιπων μαθητών του σχολείου για την προστασία του περιβάλλοντος και την εξοικονόμηση νερού και ενέργειας.
Γεωργίου Αλεξία
Αλεξάνδρου Αλεξία
Απρίλιος 09
15. Ανακύκλωση υλικών
Η Ομάδα οργανώνει πρόγραμμα ανακύκλωσης χαρτιού στο σχολείο και διαθέτει το συγκεντρωμένο υλικό με τη συνεργασία των καθηγητών τους και των φροντιστριών του σχολείου.
Γιώργος Λάζου
Γιαννακού Μαρούλλα
Ολόχρονα
16. Δημιουργία μόνιμης πινακίδας με περιβαλλοντικό περιεχόμενο και ιδιαίτερα της δράσης του σχολείου ως οικολογικό σχολείο, σε περίοπτη θέση του σχολικού χώρου.
Επιτροπή περιβάλλοντος και εξωραϊσμού σχολικού χώρου.
Ολόχρονα
17. Προκήρυξη διαγωνισμού καθαριότητας και εξωραϊσμού σχολικού χώρου
Επιτροπή περιβάλλοντος και εξωραϊσμού σχολικού χώρου.
Ολόχρονα
18. Έκθεση για γνωστοποίηση αποτελεσμάτων του οικολογικού σχολείου.
Γιώργος Λάζου
Καζάκος Παύλος
Μάιος 09
Αντρη Ιερωνυμιδου Β.Δ
Συντονίστρια του προγράμματος
«Κραχ» στον υδροφόρο ορίζοντα
Δραματικές οικονομικές επιπτώσεις έχει η ανεπαρκής διαχείριση των υδάτινων πόρων. Οπως αποδεικνύει έρευνα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών κατά μέσο όρο μόνο το 60% του συνολικού κόστους των υδάτων που χρησιμοποιούνται για ύδρευση και άρδευση ανακτάται. Ποσοστό εξαιρετικά ανησυχητικό, που δείχνει το μέγεθος των απωλειών.
Η έρευνα που πραγματοποιήθηκε στα 14 γεωγραφικά διαμερίσματα έδειξε το μέγεθος της κατασπατάλησης και των απωλειών του νερού, λόγω έλλειψης σωστής πολιτικής σχετικά με τη διαχείριση των υδάτινων πόρων. |
Αξίζει να σημειωθεί ότι είναι η πρώτη φορά στη χώρα μας που στο κόστος του νερού συνυπολογίζεται και η περιβαλλοντική διάσταση.
Στην έρευνα που διεξήχθη στα 14 υδάτινα-γεωγραφικά διαμερίσματα προέκυψε ότι η λειψυδρία ακόμη και τους θερινούς μήνες είναι περισσότερο αποτέλεσμα κακοδιαχείρισης των υδάτινων πόρων παρά συνέπεια των περιορισμένων υδάτινων αποθεμάτων.
Η επίκουρος καθηγήτρια οικονομικών στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Φοίβη Κουντούρη-Πιττή, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας των Εφαρμοσμένων Οικονομικών των Φυσικών Πόρων και του Περιβάλλοντος, η οποία πραγματοποίησε μια πρώτη προσπάθεια χαρτογράφησης της κατάστασης, μας εξηγεί: «Για να αντιληφθούμε ποιο είναι το συνολικό κόστος του νερού, πρέπει να υπολογιστεί και να αθροιστεί: το χρηματοοικονομικό κόστος στις επιχειρήσεις παροχής πόσιμου-αρδευτικού νερού, το περιβαλλοντικό κόστος, που αντιστοιχεί στην υποβάθμιση της ποιότητας του περιβάλλοντος και την συνακόλουθη μείωση της κοινωνικής ευημερίας μαζί με το κόστος του φυσικού πόρου που συνδέεται με την υπερεξάντλησή του».
Ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης
Στα 14 υδάτινα διαμερίσματα της χώρας η τιμολογιακή ανάλυση γίνεται από τις Δημοτικές Επιχειρήσεις Υδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) και τους Τοπικούς Οργανισμούς Εγγείων Βελτιώσεων (ΤΟΕΒ).
Η έρευνα της επιστημονικής ομάδας κατέδειξε ότι στις περισσότερες περιπτώσεις ούτε καν το χρηματοοικονομικό κόστος των επιχειρήσεων υδατοπρομήθειας δεν καλύπτεται. Οι περισσότεροι φορείς εμφανίζουν ζημίες, ενώ η τιμολογιακή πολιτική φαίνεται να αγνοεί το περιβαλλοντικό κόστος και το κόστος φυσικού πόρου.
*Τα έσοδα από τη χρέωση του καταναλωτή για αστική, βιομηχανική, αγροτική κατανάλωση νερού είναι αυτά που προσδιορίζουν τον βαθμό ανάκτησης κόστους, τόσο στο σύνολο της οικονομίας όσο και για κάθε τομέα ύδρευσης η άρδευσης. Το συνολικό κόστος νερού που ανακτάται από τις χρεώσεις στους χρήστες κατά μέσον όρο είναι 60%.
*Η Θεσσαλία, η ανατολική Πελοπόννησος, τα νησιά του Αιγαίου εμφανίζουν τον χαμηλότερο βαθμό ανάκτησης, κάτω από 40%, καθώς το υδατικό ισοζύγιό τους είναι ελλειμματικό.
*Το 100% πλησιάζει η ανάκτηση μόνο στα υδατικά διαμερίσματα της Αττικής και της Θεσσαλονίκης.
Η χρέωση, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι ορθότερη, το περιβαλλοντικό κόστος χαμηλότερο και το δίκτυο μεταφοράς νερού αποτελεσματικότερο.
*Στην ύδρευση τα ποσοστά ανάκτησης κόστους είναι υψηλότερα. Μόνο τα νησιά του Αιγαίου, η ανατολική Πελοπόννησος και η Θεσσαλία παρουσιάζουν ποσοστά χαμηλότερα του 50%.
*Στη γεωργία τα ποσοστά είναι απογοητευτικά χαμηλότερα: Ο μέσος βαθμός ανάκτησης του κόστους άρδευσης είναι μόλις 20%, με αποτέλεσμα το κοινωνικό σύνολο να επιδοτεί χρήση του νερού!
*Καμπάνες κτυπούν στη Θεσσαλία και στα νησιά του Αιγαίου, όπου ο βαθμός ανάκτησης του νερού άρδευσης βρίσκεται κάτω από 10%.
*Η Κρήτη εμφανίζει τον υψηλότερο βαθμό ανάκτησης, όπου το 60% του κόστους νερού καλύπτεται από την χρέωση στους χρήστες.
*Το περιβαλλοντικό κόστος εμφανίζεται υψηλότερο στα υδατικά διαμερίσματα της βόρειας Ελλάδας, μικρότερο στην κεντρική Ελλάδα και ακόμη μικρότερο στη νότια και τα νησιά του Αιγαίου. Στα διαμερίσματα όπου η οικολογική κατάσταση χαρακτηρίζεται καλή με βάση τη συγκέντρωση σε αμμωνιακά, νιτρικά και φωσφορικά φορτία το περιβαλλοντικό κόστος είναι σχεδόν μηδενικό.
Σύμφωνα με το σχέδιο διαχείρισης των υδάτινων πόρων του ΥΠΕΧΩΔΕ το ισοζύγιο είναι οριακά ελλειμματικό, με αποτέλεσμα το κόστος φυσικών πόρων να είναι υψηλό στο Αιγαίο, στη Θεσσαλία, στην Ανατολική Στερεά και την Ανατολική Πελοπόννησο. Τι πρέπει να γίνει τελικά. Εν μέσω της ακρίβειας που πλήττει τα πάντα χρειάζεται να ανέβει και η τιμή του νερού; Σύμφωνα με την Φ. Κουντούρη:
«Η αλλαγή στα τιμολόγια του νερού είναι μονόδρομος. Οι τιμές πρέπει να αντανακλούν το πραγματικό κόστος του νερού οι οποίες δεν συνίστανται μόνο στο κόστος άντλησης, μεταφοράς και συντήρησης του δικτύου, αλλά και στο περιβαλλοντικό κόστος και το κόστος του φυσικού πόρου. Αυτό δεν σημαίνει υποχρεωτικά υψηλότερες χρεώσεις σε όλους τους τομείς. Η οικονομική πολιτική μπορεί και πρέπει να είναι κοινωνικά ισότιμη. π.χ. προοδευτική χρέωση στους χρήστες, με την επιβολή κλιμακωτών τελών, με την ταυτόχρονη προστασία των ασθενέστερων κοινωνικών ομάδων. Με την εφαρμογή της αρχής "ο ρυπαίνων πληρώνει" να εξασφαλιστεί η δίκαιη κατανομή του επιπλέον κόστους, που τώρα επιβαρύνει το κοινωνικό σύνολο».
Κλειδί η επιμόρφωση των αγροτών
Ρωτήσαμε δύο από τους διδακτορικούς φοιτητές, την Κυριακή Ρεμούνδου και τον Ι. Κουντούρη, τι πρέπει ν' αλλάξει στον αγροτικό τομέα.
«Η υψηλότερη τιμολόγηση του νερού, μαζί με την οργάνωση προγραμμάτων επιμόρφωσης και την παροχή επιδοτήσεων, θα αποτελούσε κίνητρο για την υιοθέτηση αρδευτικών συστημάτων χαμηλότερης απώλειας νερού και λιγότερο υδροφόρων καλλιεργειών ιδίως σε περιοχές με περιορισμένα υδατικά αποθέματα. Επίσης, είναι απαραίτητη η αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων των φορέων που εμπλέκονται στη διαχείριση των υδάτινων πόρων».
Μόλις 7 χρόνια απέχουμε από το 2015, οπότε οφείλουμε ως χώρα να εξορθολογίσουμε την «πολιτική υδάτων». Η πίεση που ασκεί η Ε.Ε. είναι μια ευκαιρία. Να ελπίζουμε, άραγε, ότι σύντομα θα σταματήσει να υπάρχει αυτή η «τρύπα» στο νερό μας;
Ανακτήθηκε από την : ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ - 23/11/2008
Κυριακή 23 Νοεμβρίου 2008
Νερό ανεκτίμητος πόρος
Για περισσότερες πληροφορίες
http://ec.europa.eu/environment/youth/water/water_el.html
http://ec.europa.eu/environment/youth/water/water_el.html
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
