Δευτέρα 16 Μαρτίου 2009
Πέμπτη 12 Μαρτίου 2009
Λειψυδρία
Όπως όλοι ξέρουμε, ο πλανήτης μας αντιμετωπίζει πολλά προβλήματα από την αλόγιστη συμπεριφορά του ανθρώπου προς το περιβάλλον. Όλα αυτά, όπως ξέρουμε έχουν ποίκιλες συνέπειες προς το περιβάλλον και σε μας τους ίδιους.
Μια συνέπεια, την οποία αντιμετωπίζει η Κύπρος, η Μάλτα και όχι μόνο, είναι η λειψυδρία. Λειψυδρία είναι η έλλειψη νερού που προκύπτει από την μη συχνή βροχόπτωση. Η λειψυδρία ήταν πάντοτε ένα σοβαρό πρόβλημα για το νησί μας και μέσα από τους αιώνες, οι κάτοικοι της Κύπρου αντιμετώπισαν κατά καιρούς μακροχρόνιες ανομβρίες με σοβαρές επιπτώσεις. Το πρόβλημα έλλειψης νερού επιδεινώνεται συνεχώς λόγω της αυξημένης ζήτησης για νερό και της μειωμένης βροχόπτωσης, που οφείλεται στις κλιματικές αλλαγές.
Σήμερα η Κύπρος αντιμετωπίζει αυτό το πρόβλημα το οποίο επιδεινώνεται λόγω της αυξημένης ζήτησης σε νερό και της λιγοστής βροχόπτωσης. Μπορεί με τις τελευταίες βροχές που παρατηρήθηκαν, να αυξήθηκαν λίγο τα αποθέματα αλλά αυτό δεν μας καθησυχάζει. Υπάρχει ακόμη πολύ δρόμος για να αποκτήσουμε την αρχική μας κατάσταση ή έστω ένα μέτριο αποτέλεσμα για ένα καλοκαίρι χωρίς περαιτέρω περικοπές.
Η εξάντληση των υδατικών πόρων μετατρέπει το νερό σε πολύτιμο αγαθό για εμάς. Ήδη κάποια έθνη ήρθαν σε αντιπαραθέσεις για τον λόγο αυτό και προβλέπεται ότι στο μέλλον θα ξεσπάσουν «πόλεμοι» ανάμεσα στα έθνη για την διεκδίκηση ποταμών και άλλων πραγμάτων που έχουν σχέση με το νερό. Για παράδειγμα η Αιθιοπία, το Σουδάν και η Αίγυπτος «παλεύουν» για την κατάκτηση του Νείλου.
Ήδη στην Κύπρο άρχισαν προσπάθειες αντιμετώπισης οι οποίες συνεχίζονται με εντατικούς ρυθμούς. Το περασμένο καλοκαίρι έγιναν προσπάθειες για την μεταφορά νερού από την Ελλάδα, αν και δεν το κρύβω ότι παρουσιάστηκαν πάρα πολλά προβλήματα με αυτήν την μεταφορά όπως τα συνεχή προβλήματα με τους αγωγούς που μετέφεραν το νερό. Ξεκίνησαν εδώ και καιρό περικοπές στο νερό για τα νοικοκυριά όλης της Κύπρου και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Οι ειδικοί προει δοποιούν ότι αν συνεχιστεί αυτό τότε οι περικοπές θα αυξηθούν. Ακόμα η κυβέρνηση προχώρησε στην ενίσχυση των μονάδων αφαλάτωσης έτσι ώστε να παράγουν περισσότερο νερό από πριν.
Όπως ανάφερα πιο πάνω εκτός από την Κύπρο και άλλοι λαοί υποφέρουν από αυτό το πρόβλημα και γυρεύουν λύσεις. Ένα από τα πιο μεγαλεπήβολα έργα για την επίλυση του προβλήματος της λειψυδρίας προέρχεται από την Ιορδανία, η οποία εναποθέτει τις ελπίδες της σε ένα σχέδιο χωρίς προηγούμενο. Σχεδιάζουν να μεταγγίσουν νερό από την Ερυθρά στην Νεκρά Θάλασσα. Ωστόσο, πέντε συνεχόμενα χρόνια περιορισμένης βροχόπτωσης επιτείνουν το υδατικό πρόβλημα, τροφοδοτώντας τους φόβους ότι τα χειρότερα ακόμα δεν έχουν έρθει, όταν οι κλιματικές αλλαγές κάνουν εντονότερη την εμφάνιση τους.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, από την πλευρά της δεν έμεινε με τα χέρια σταυρωμένα άλλα έλαβε και αυτή τα μέτρα της. Η επιτροπή συμμετέχει εδώ και πολλά χρόνια σε προγράμματα διαχείρισης των υδάτινων πόρων, όπως το πρόγραμμα WISE το οποίο ξεκίνησε το 2002. Τα προγράμματα αυτά εστιάζουν μεταξύ άλλων στην ποιότητα του νερού και στους τρόπους με τους οποίους οι ξηρασίες μπορούν να επηρεάσουν όχι μόνο το πόσιμο νερό, αλλά και τη γεωργία, τη δασοκομία και τα δίκτυα υδάτινων μεταφορών . Για την αντιμετώπιση των εντεινόμενων αυτών προβλημάτων, η Επιτροπή προτείνει μια αρχική δέσμη πολιτικών εναλλακτικών δυνατοτήτων και ζητά να ανοίξει η συζήτηση για το πώς θα στραφεί η ΕΕ προς την ορθολογική αξιοποίηση και την εξοικονόμηση του νερού.
Ένα από τα βασικά μέτρα που προτείνονται είναι η τιμολόγηση της κατανάλωσης νερού. Αυτό πρέπει να γίνει κανόνας, γεγονός που προϋποθέτει την επιβολή υποχρεωτικών συστημάτων μέτρησης της κατανάλωσης. Ιδιαίτερη σημασία πρέπει επίσης να δοθεί στην ορθολογική χρήση του νερού δεδομένου ότι υπάρχουν τεράστιες δυνατότητες εξοικονόμησης του νερού σε όλη την ΕΕ . Εκτιμάται ότι το 20% του διαθέσιμου νερού σπαταλιέται αλόγιστα, ενώ, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, το ποσοστό αυτό ενδέχεται να φθάνει το 40%. Σαν πρώτο μέτρο προτάθηκε η προώθηση και η εγκατάσταση συσκευών εξοικονόμησης ύδατος στις βρύσες, στα ντους και στις τουαλέτες
Μια συνέπεια, την οποία αντιμετωπίζει η Κύπρος, η Μάλτα και όχι μόνο, είναι η λειψυδρία. Λειψυδρία είναι η έλλειψη νερού που προκύπτει από την μη συχνή βροχόπτωση. Η λειψυδρία ήταν πάντοτε ένα σοβαρό πρόβλημα για το νησί μας και μέσα από τους αιώνες, οι κάτοικοι της Κύπρου αντιμετώπισαν κατά καιρούς μακροχρόνιες ανομβρίες με σοβαρές επιπτώσεις. Το πρόβλημα έλλειψης νερού επιδεινώνεται συνεχώς λόγω της αυξημένης ζήτησης για νερό και της μειωμένης βροχόπτωσης, που οφείλεται στις κλιματικές αλλαγές.
Σήμερα η Κύπρος αντιμετωπίζει αυτό το πρόβλημα το οποίο επιδεινώνεται λόγω της αυξημένης ζήτησης σε νερό και της λιγοστής βροχόπτωσης. Μπορεί με τις τελευταίες βροχές που παρατηρήθηκαν, να αυξήθηκαν λίγο τα αποθέματα αλλά αυτό δεν μας καθησυχάζει. Υπάρχει ακόμη πολύ δρόμος για να αποκτήσουμε την αρχική μας κατάσταση ή έστω ένα μέτριο αποτέλεσμα για ένα καλοκαίρι χωρίς περαιτέρω περικοπές.
Η εξάντληση των υδατικών πόρων μετατρέπει το νερό σε πολύτιμο αγαθό για εμάς. Ήδη κάποια έθνη ήρθαν σε αντιπαραθέσεις για τον λόγο αυτό και προβλέπεται ότι στο μέλλον θα ξεσπάσουν «πόλεμοι» ανάμεσα στα έθνη για την διεκδίκηση ποταμών και άλλων πραγμάτων που έχουν σχέση με το νερό. Για παράδειγμα η Αιθιοπία, το Σουδάν και η Αίγυπτος «παλεύουν» για την κατάκτηση του Νείλου.
Ήδη στην Κύπρο άρχισαν προσπάθειες αντιμετώπισης οι οποίες συνεχίζονται με εντατικούς ρυθμούς. Το περασμένο καλοκαίρι έγιναν προσπάθειες για την μεταφορά νερού από την Ελλάδα, αν και δεν το κρύβω ότι παρουσιάστηκαν πάρα πολλά προβλήματα με αυτήν την μεταφορά όπως τα συνεχή προβλήματα με τους αγωγούς που μετέφεραν το νερό. Ξεκίνησαν εδώ και καιρό περικοπές στο νερό για τα νοικοκυριά όλης της Κύπρου και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Οι ειδικοί προει δοποιούν ότι αν συνεχιστεί αυτό τότε οι περικοπές θα αυξηθούν. Ακόμα η κυβέρνηση προχώρησε στην ενίσχυση των μονάδων αφαλάτωσης έτσι ώστε να παράγουν περισσότερο νερό από πριν.
Όπως ανάφερα πιο πάνω εκτός από την Κύπρο και άλλοι λαοί υποφέρουν από αυτό το πρόβλημα και γυρεύουν λύσεις. Ένα από τα πιο μεγαλεπήβολα έργα για την επίλυση του προβλήματος της λειψυδρίας προέρχεται από την Ιορδανία, η οποία εναποθέτει τις ελπίδες της σε ένα σχέδιο χωρίς προηγούμενο. Σχεδιάζουν να μεταγγίσουν νερό από την Ερυθρά στην Νεκρά Θάλασσα. Ωστόσο, πέντε συνεχόμενα χρόνια περιορισμένης βροχόπτωσης επιτείνουν το υδατικό πρόβλημα, τροφοδοτώντας τους φόβους ότι τα χειρότερα ακόμα δεν έχουν έρθει, όταν οι κλιματικές αλλαγές κάνουν εντονότερη την εμφάνιση τους.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, από την πλευρά της δεν έμεινε με τα χέρια σταυρωμένα άλλα έλαβε και αυτή τα μέτρα της. Η επιτροπή συμμετέχει εδώ και πολλά χρόνια σε προγράμματα διαχείρισης των υδάτινων πόρων, όπως το πρόγραμμα WISE το οποίο ξεκίνησε το 2002. Τα προγράμματα αυτά εστιάζουν μεταξύ άλλων στην ποιότητα του νερού και στους τρόπους με τους οποίους οι ξηρασίες μπορούν να επηρεάσουν όχι μόνο το πόσιμο νερό, αλλά και τη γεωργία, τη δασοκομία και τα δίκτυα υδάτινων μεταφορών . Για την αντιμετώπιση των εντεινόμενων αυτών προβλημάτων, η Επιτροπή προτείνει μια αρχική δέσμη πολιτικών εναλλακτικών δυνατοτήτων και ζητά να ανοίξει η συζήτηση για το πώς θα στραφεί η ΕΕ προς την ορθολογική αξιοποίηση και την εξοικονόμηση του νερού.
Ένα από τα βασικά μέτρα που προτείνονται είναι η τιμολόγηση της κατανάλωσης νερού. Αυτό πρέπει να γίνει κανόνας, γεγονός που προϋποθέτει την επιβολή υποχρεωτικών συστημάτων μέτρησης της κατανάλωσης. Ιδιαίτερη σημασία πρέπει επίσης να δοθεί στην ορθολογική χρήση του νερού δεδομένου ότι υπάρχουν τεράστιες δυνατότητες εξοικονόμησης του νερού σε όλη την ΕΕ . Εκτιμάται ότι το 20% του διαθέσιμου νερού σπαταλιέται αλόγιστα, ενώ, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, το ποσοστό αυτό ενδέχεται να φθάνει το 40%. Σαν πρώτο μέτρο προτάθηκε η προώθηση και η εγκατάσταση συσκευών εξοικονόμησης ύδατος στις βρύσες, στα ντους και στις τουαλέτες
Κυπριακες παροιμιες για το νερό
¯ Κουαλεί νερό με το καλάθιν
¯ Στάξιν στάξιν, κολύμπαν γεμώνει
¯ Έμπηκεν το νερό στο αυλάτζιν.
¯ Δεν μπορείς να φκάλεις τρύπα μες το νερό.
¯ Τα νερά στα νερά τρέχουσιν .
¯ Λόγια τζαι νερό, να τα πάρει ο ποταμός.
¯ Αν εννά πνιείς, πνίεσαι σε μια καντήλαν νερό.
¯ Το πλάσμα άμα πιει νερό, η κουφή εν τον πειράζει.
¯ Άμα πιάννουν τα νερά, σχόλασε που τη δουλεία.
¯ Το νερό εν η ζωή των πάντων.
¯ Τρέχει τρέχει το ρυάκι για να πας στο ποταμάκι.
¯ Βάλε νερό στο κρασί σου.
¯ Ο βρεγμένος τη βροχή δεν τη φοβάται.
¯ Αντάν να βρέξει του Άγιου Νικόλα, όλου του κόσμου εν καλά.
¯ Πέρα βρέσιει και στη Καραμανιά σιονίζει.
¯ Εν δια τ΄αντζέλου του νερόν.
¯ Έκαμεν ο Θεός κατακλισμόν τζαι επνίηκεν ο κόσμος ούλος
¯ Το νερό τζοιμάται τζι ο σκούντρος εν τζοιμάται
¯ Ηλιον ηλιον τζαι βροσηίν χαρές απ’ όχουν οι βοσσιοί.
¯ Εν νερό που θέλει ο τόπος για να ζιούμε γιατί χωρίς νερό εν μπορούμε το ψωμί να δούμε
¯ Αν βρέξει ο Μάρτης θκυο νερά τζι ο Απρίλης αλλό ένα, χαρά σε τζειν’ το γεωργό που ‘χει πολλά σπερμένα.
¯ Τζιει που έσιει κόπρι τζαι νερό κάνει το λάχανο καλό
¯ Αντα να βρέξει η Βαρβαρού κάμνουν κουλλούρκα τζαι πουλούν
¯ Άμαν πιάνουν τα νερά, μεν ιστέκεις μες την πόρτα.
¯ Όπου εν εσιει νερά, ο τόπος γερημώνει.
¯ Το ψωμίν και το νερό κάνουν τον άνθρωπο γερό.
¯ Έχεις αγελάδαν, πίννεις γάλα. Εν έχεις αγελάδαν, πίννεις νερό.
¯ Πνίεσαι σε μια καντήλαν νερό.
¯ Όπως πάει το νερό, πήαινε.
¯ To νερό τζοιμάται αλλά ο ληστής εν τζοιμάται.
¯ Έκανε μια τρύπα στο νερό.
¯ Eκεί που βρέσιει φαίνεται, εκεί που σιονίζει ασπρίζει.
¯ Ήλιον ήλιον και νερά, να πασιύνουν τα μωρά.
¯ Καιρός φουρτουνιασμένος, ποταμός κατεβασμένος.
¯ Το νερό κοιμάται τζαι ο τόκος τρέχει.
¯ Διψάει η αυλή του για νερό τζαι τούτος αλλού ποτίζει.
¯ Έχασε τα νερά του.
¯ Το αίμα νερό δε γίνεται τζαι αν γίνει δεν πίνεται.
¯ Τον έφερε στα νερά του.
¯ Πίνει η κότα το νερό μα κοιτάει και το Θεό.
¯ Έβαλε το νερό στο τουλούμι
¯ Βρέχει χιονίζει τα μάρμαρα ποτίζει τζαι ο γάτος μαγειρεύει τζαι η μούγια μαντατέφκει στο δάσκαλο το ψεύτη.,
¯ Βροχή και βροχή κάνουν ποταμάκι, ποταμάκι και ακόμα μια βροχή κάνουν μεγάλο ποταμό. Ποταμό και μετά βροχή κάνει θάλασσα, θάλασσα και ακόμα μια βροχή κάνει ωκεανό!!! (Βουλγάρικη παροιμία)
¯ Σμίγει το νερό με το κρασί
¯ Στάξη, στάξη κόλυμπος γίνεται…
¯ Βρύση καλοκαιρινή που μέρα νύχτα τρέχει.
¯ Που πάνω τρέχει το νερό που κάτω γη και χόρτα.
¯ Δίχως νερό ο μύλος δεν αλέθει
¯ Λεκέ που βγάζει το νερό να μην το συλλογιέσαι
¯ Όταν πιάνεις με κολάτζι κάμνεις του νερού αυλάτζι
¯ Στάξιν στάξιν, κολύμπαν γεμώνει
¯ Έμπηκεν το νερό στο αυλάτζιν.
¯ Δεν μπορείς να φκάλεις τρύπα μες το νερό.
¯ Τα νερά στα νερά τρέχουσιν .
¯ Λόγια τζαι νερό, να τα πάρει ο ποταμός.
¯ Αν εννά πνιείς, πνίεσαι σε μια καντήλαν νερό.
¯ Το πλάσμα άμα πιει νερό, η κουφή εν τον πειράζει.
¯ Άμα πιάννουν τα νερά, σχόλασε που τη δουλεία.
¯ Το νερό εν η ζωή των πάντων.
¯ Τρέχει τρέχει το ρυάκι για να πας στο ποταμάκι.
¯ Βάλε νερό στο κρασί σου.
¯ Ο βρεγμένος τη βροχή δεν τη φοβάται.
¯ Αντάν να βρέξει του Άγιου Νικόλα, όλου του κόσμου εν καλά.
¯ Πέρα βρέσιει και στη Καραμανιά σιονίζει.
¯ Εν δια τ΄αντζέλου του νερόν.
¯ Έκαμεν ο Θεός κατακλισμόν τζαι επνίηκεν ο κόσμος ούλος
¯ Το νερό τζοιμάται τζι ο σκούντρος εν τζοιμάται
¯ Ηλιον ηλιον τζαι βροσηίν χαρές απ’ όχουν οι βοσσιοί.
¯ Εν νερό που θέλει ο τόπος για να ζιούμε γιατί χωρίς νερό εν μπορούμε το ψωμί να δούμε
¯ Αν βρέξει ο Μάρτης θκυο νερά τζι ο Απρίλης αλλό ένα, χαρά σε τζειν’ το γεωργό που ‘χει πολλά σπερμένα.
¯ Τζιει που έσιει κόπρι τζαι νερό κάνει το λάχανο καλό
¯ Αντα να βρέξει η Βαρβαρού κάμνουν κουλλούρκα τζαι πουλούν
¯ Άμαν πιάνουν τα νερά, μεν ιστέκεις μες την πόρτα.
¯ Όπου εν εσιει νερά, ο τόπος γερημώνει.
¯ Το ψωμίν και το νερό κάνουν τον άνθρωπο γερό.
¯ Έχεις αγελάδαν, πίννεις γάλα. Εν έχεις αγελάδαν, πίννεις νερό.
¯ Πνίεσαι σε μια καντήλαν νερό.
¯ Όπως πάει το νερό, πήαινε.
¯ To νερό τζοιμάται αλλά ο ληστής εν τζοιμάται.
¯ Έκανε μια τρύπα στο νερό.
¯ Eκεί που βρέσιει φαίνεται, εκεί που σιονίζει ασπρίζει.
¯ Ήλιον ήλιον και νερά, να πασιύνουν τα μωρά.
¯ Καιρός φουρτουνιασμένος, ποταμός κατεβασμένος.
¯ Το νερό κοιμάται τζαι ο τόκος τρέχει.
¯ Διψάει η αυλή του για νερό τζαι τούτος αλλού ποτίζει.
¯ Έχασε τα νερά του.
¯ Το αίμα νερό δε γίνεται τζαι αν γίνει δεν πίνεται.
¯ Τον έφερε στα νερά του.
¯ Πίνει η κότα το νερό μα κοιτάει και το Θεό.
¯ Έβαλε το νερό στο τουλούμι
¯ Βρέχει χιονίζει τα μάρμαρα ποτίζει τζαι ο γάτος μαγειρεύει τζαι η μούγια μαντατέφκει στο δάσκαλο το ψεύτη.,
¯ Βροχή και βροχή κάνουν ποταμάκι, ποταμάκι και ακόμα μια βροχή κάνουν μεγάλο ποταμό. Ποταμό και μετά βροχή κάνει θάλασσα, θάλασσα και ακόμα μια βροχή κάνει ωκεανό!!! (Βουλγάρικη παροιμία)
¯ Σμίγει το νερό με το κρασί
¯ Στάξη, στάξη κόλυμπος γίνεται…
¯ Βρύση καλοκαιρινή που μέρα νύχτα τρέχει.
¯ Που πάνω τρέχει το νερό που κάτω γη και χόρτα.
¯ Δίχως νερό ο μύλος δεν αλέθει
¯ Λεκέ που βγάζει το νερό να μην το συλλογιέσαι
¯ Όταν πιάνεις με κολάτζι κάμνεις του νερού αυλάτζι
Τρίτη 3 Μαρτίου 2009
Η αφαλάτωση είναι η διαδικασία της αλλαγής του αλμυρού νερού σε γλυκό. Υπάρχουν δύο είδη αφαλάτωσης. Ο πρώτος τρόπος είναι το σύστημα της Αντίστροφης Όσμωσης όπου είναι και ο πιο γνωστός. Ο δεύτερος τρόπος πραγματοποιείται μέσω τη θέρμη. Αυτός ο τρόπος χρησιμοποιείται κυρίως για την παραγωγή του industrial water. Mε τη μέθοδο της Αντίστροφης Όσμωσης, η αφαλάτωση αποτελεί τον πιο αποτελεσματικό τρόπο φίλτρανσης υγρών. Ενώ τα συνηθισμένα συστήματα φίλτρανσης χρησιμοποιούν φίλτρα για την απομάκρυνση στερεών σωματιδίων από το νερό, η Αντίστροφη Όσμωση χρησιμοποιεί ημιπερατές μεμβράνες για την απομάκρυνση των διαλυτών ορυκτών. Συνεπώς, η Αντίστροφη Όσμωση, είναι μέθοδος αφαλάτωσης αλμυρού νερού με την οποία ασκείται υδροστατική πίεση για να οδηγηθεί το ακατέργαστο νερό μέσα σε μία ημιπερατή μεμβράνη η οποία κατακρατεί το μεγαλύτερο μέρος των αλάτων και άλλων στερεών που στη συνέχεια αποβάλλονται. Στην διαδικασία Αντίστροφης Όσμωσης, το αλμυρό νερό πιέζεται σε μια μεβρανοθήκη. Καθαρό αφαλατωμένο νερό διαπερνά την ημιπερατή μεμβράνη ενώ παράλληλα το υπόλοιπο νερό, πιο συμπυκνωμένο σε άλατα, εξέρχεται από τη μεμβρανοθήκη μέσα από τον αγωγό απόρριψης άλμης. Το καθαρό αφαλατωμένο νερό που διαπερνά τη μεμβράνη συλλέγεται για να χρησιμοποιηθεί για τις ανάγκες που παράχθηκε, π.χ. άρδευση. Όμως για να παράγουμε πόσιμο νερό μέσω της αφαλάτωσης είναι πιο ακριβό από τα convectional method, όπου καθαρίζουν το νερό της βροχής, το νερό από τα ποτάμια και από τα πηγάδια. Το πόσιμο νερό με τη μέθοδο της αφαλάτωσης κοστίζει περίπου 0,40 τον τόνο ενώ τα convectional methods περίπου 0,10 τον τόνο. Είμαστε αναγκασμένοι να χρησιμοποιούμε αυτό τον τρόπο διότι όταν δεν υπάρχουν άλλες πηγές ή όταν οι πηγές που χρησιμοποιούμε για τα convectional methods, είναι εξαντλημένες δεν υπάρχει άλλος τρόπος από το να καθαρίζουμε το νερό της θάλασσα. Αυτό συμβαίνει γιατί δεν μπορούμε να βασιζόμαστε στην βροχόπτωση της Κύπρου για να παράγουμε πόσιμο νερό. Ο λόγος όπου η Αντίστροφη όσμωση είναι ακριβή είναι διότι χρησιμοποιεί αρκετή ηλεκτρική ενέργεια για την διαδικασία της. Το κόστος της ενέργειας συμπεριλαμβάνει περίπου το 75% περίπου τη ολόκληρης τιμής. Παράλληλα όμως η αφαλάτωση έχει και μερικές επιπτώσεις ως προς το περιβάλλον. Η μεγάλη ποσότητα της ενέργειας που χρησιμοποιείται δεν είναι φιλική σε αυτό, και ακόμη το σύστημα αφαλάτωσης επιστρέφει το συμπυκνωμένο νερό πίσω στη θάλασσα, όπου θεωρείται πως τη μολύνει.
Μονάδα αντίστροφης Όσμωσης για επεξεργασία αποϊονισμένου νερού.
Η Κυπριακή Δημοκρατία αμέσως μετά την ανεξαρτησία, διέγνωσε το πρόβλημα της υδατικής ανεπάρκειας και το αντιμετώπισε έγκαιρα.
Κύριο γνώρισμα της περιόδου από το 1960 μέχρι και την τουρκική εισβολή ήταν η στενή συνεργασία του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων, με διεθνείς οργανισμούς για τη διεξαγωγή μελετών που σχετίζονταν με τον προγραμματισμό της ανάπτυξης και κατασκευής έργων και τη διαμόρφωση σχεδίων δράσης. Κατά την περίοδο αυτή έγιναν οι τεχνοοικονομικές μελέτες για πολλά έργα και κατασκευάστηκαν πολλά φράγματα, όπως εκείνα του Πωμού, της Αγίας Μαρίνας, της Αργάκας, των Λευκάρων, της Γερμασόγειας, των Πολεμιδιών και του Μαυροκόλυμπου.
Μονάδα αφαλάτωσης αλμυρού νερού
Η περίοδος από την τουρκική εισβολή μέχρι σήμερα χαρακτηρίζεται πολύ σημαντική στον τομέα της υδατικής ανάπτυξης σύμφωνα με την κατασκευή μεγάλων έργων, όπως είναι το Αρδευτικό Έργο Πάφου, το Αρδευτικό Έργο Χρυσοχούς κλπ. Παράλληλα, ενισχύθηκε η υδατοπρομήθεια των πόλεων και κοινοτήτων της υπαίθρου.
Σήμερα, η αποθηκευτική ικανότητα των φραγμάτων ανέρχεται στα 307,5 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού περίπου. Μια επίδοση εντυπωσιακή σε σύγκριση με άλλες χώρες του μεγέθους και του επιπέδου ανάπτυξης της Κύπρου.
Παρά το εντυπωσιακό έργο που επιτελέστηκε, δυστυχώς, λόγω της αυξανόμενης ζήτησης νερού και της πτωτικής τάσης της βροχόπτωσης, εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών και το φαινόμενο του θερμοκηπίου, οι διαθέσιμες ποσότητες νερού για άρδευση δεν ήταν αρκετές. Ως αποτέλεσμα τα τελευταία χρόνια να εφαρμοστούν περιορισμοί στην παροχή νερού με τρομακτικές επιπτώσεις στο γεωργικό τομέα, την κοινωνική ζωή και γενικά στην οικονομία του τόπου.
Τα στατιστικά βροχόπτωσης
Η μέση βροχόπτωση της περιόδου κατά το 1971-2000, είναι χαμηλότερη της μέσης βροχόπτωσης της περιόδου 1917-1970. Η μείωση αυτή κυμαίνεται σε διάφορες περιοχές της Κύπρου, από 10% μέχρι και 25%.
Η μεγαλύτερη μείωση έχει παρατηρηθεί στο Τρόοδος. Η μείωση αυτή είχε ως αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση του διαθέσιμου νερού στη χώρα. Ακόμη, οι ποσότητες του επιφανειακού νερού που διαθέτει σήμερα το νησί είναι κατά 40% μικρότερες από τις ποσότητες που υπολογίζονταν ότι διέθετε πριν το 1970.
Εκτός από αυτό οι υδάτινοι πόροι της Κύπρου υπεραντλούνται κάθε χρόνο κατά 40% από την επιτρεπόμενη ασφαλή τους απόδοση. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη συνεχή πτώση της στάθμης των υπόγειων νερών, την εξάντληση των αποθεμάτων τους και τη ραγδαία και συνεχή επέκταση των περιοχών των υδροφόρων που καταστρέφονται από τη διείσδυση της θάλασσας.
Για την αντιμετώπιση της κατάστασης, δημιουργήθηκαν μονάδες αφαλάτωσης με σκοπό την απεξάρτηση από τη βροχόπτωση της παροχής πόσιμου νερού στα μεγάλα αστικά και τουριστικά κέντρα. Την 1η Απριλίου 1997 άρχισε να λειτουργεί η πρώτη μονάδα αφαλάτωσης στη Δεκέλεια, ενώ τον Απρίλιο του 2001 άρχισε να λειτουργεί και η δεύτερη μονάδα αφαλάτωσης δίπλα στο αεροδρόμιο Λάρνακας. H αφαλάτωση της Δεκέλειας παράγει 40,000-τόνους πόσιμο νερό την ημέρα ενώ η αφαλάτωση της Λάρνακας παράγει 52,000-τόνους πόσιμο νερό την ημέρα. Οι δύο αυτοί χώροι αφαλάτωσης παράγουν το νερό για την περιοχή Λάρνακας, Λευκωσίας και Της ελεύθερης Αμμοχώστου. Το νερό αυτό συνάδει με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Στην Κύπρο δεν υπάρχει πιο ελεγμένο νερό από αυτό της αφαλάτωσης. Ελέγχεται πριν πάει στα σπίτια από ειδικευμένους κάθε δύο ώρες. Είναι πόσιμο νερό με τις ψηλότερες προδιαγραφές.
Χωρίς την αφαλάτωση , η ζωή μας θα ήταν πολύ πιο διαφορετική και δύσκολη. Άρα φτάνουμε στο συμπέρασμα πως όντως «Θαλάσσιο νερό, πηγή ζωής».
Μονάδα Αντίστροφης Όσμωσης συμπύκνωσης γλεύκους.
Με την αφαλάτωση μολύνουμε την θάλασσα
Μονάδα αντίστροφης Όσμωσης για επεξεργασία αποϊονισμένου νερού.
Η Κυπριακή Δημοκρατία αμέσως μετά την ανεξαρτησία, διέγνωσε το πρόβλημα της υδατικής ανεπάρκειας και το αντιμετώπισε έγκαιρα.
Κύριο γνώρισμα της περιόδου από το 1960 μέχρι και την τουρκική εισβολή ήταν η στενή συνεργασία του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων, με διεθνείς οργανισμούς για τη διεξαγωγή μελετών που σχετίζονταν με τον προγραμματισμό της ανάπτυξης και κατασκευής έργων και τη διαμόρφωση σχεδίων δράσης. Κατά την περίοδο αυτή έγιναν οι τεχνοοικονομικές μελέτες για πολλά έργα και κατασκευάστηκαν πολλά φράγματα, όπως εκείνα του Πωμού, της Αγίας Μαρίνας, της Αργάκας, των Λευκάρων, της Γερμασόγειας, των Πολεμιδιών και του Μαυροκόλυμπου.
Μονάδα αφαλάτωσης αλμυρού νερού
Η περίοδος από την τουρκική εισβολή μέχρι σήμερα χαρακτηρίζεται πολύ σημαντική στον τομέα της υδατικής ανάπτυξης σύμφωνα με την κατασκευή μεγάλων έργων, όπως είναι το Αρδευτικό Έργο Πάφου, το Αρδευτικό Έργο Χρυσοχούς κλπ. Παράλληλα, ενισχύθηκε η υδατοπρομήθεια των πόλεων και κοινοτήτων της υπαίθρου.
Σήμερα, η αποθηκευτική ικανότητα των φραγμάτων ανέρχεται στα 307,5 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού περίπου. Μια επίδοση εντυπωσιακή σε σύγκριση με άλλες χώρες του μεγέθους και του επιπέδου ανάπτυξης της Κύπρου.
Παρά το εντυπωσιακό έργο που επιτελέστηκε, δυστυχώς, λόγω της αυξανόμενης ζήτησης νερού και της πτωτικής τάσης της βροχόπτωσης, εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών και το φαινόμενο του θερμοκηπίου, οι διαθέσιμες ποσότητες νερού για άρδευση δεν ήταν αρκετές. Ως αποτέλεσμα τα τελευταία χρόνια να εφαρμοστούν περιορισμοί στην παροχή νερού με τρομακτικές επιπτώσεις στο γεωργικό τομέα, την κοινωνική ζωή και γενικά στην οικονομία του τόπου.
Τα στατιστικά βροχόπτωσης
Η μέση βροχόπτωση της περιόδου κατά το 1971-2000, είναι χαμηλότερη της μέσης βροχόπτωσης της περιόδου 1917-1970. Η μείωση αυτή κυμαίνεται σε διάφορες περιοχές της Κύπρου, από 10% μέχρι και 25%.
Η μεγαλύτερη μείωση έχει παρατηρηθεί στο Τρόοδος. Η μείωση αυτή είχε ως αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση του διαθέσιμου νερού στη χώρα. Ακόμη, οι ποσότητες του επιφανειακού νερού που διαθέτει σήμερα το νησί είναι κατά 40% μικρότερες από τις ποσότητες που υπολογίζονταν ότι διέθετε πριν το 1970.
Εκτός από αυτό οι υδάτινοι πόροι της Κύπρου υπεραντλούνται κάθε χρόνο κατά 40% από την επιτρεπόμενη ασφαλή τους απόδοση. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη συνεχή πτώση της στάθμης των υπόγειων νερών, την εξάντληση των αποθεμάτων τους και τη ραγδαία και συνεχή επέκταση των περιοχών των υδροφόρων που καταστρέφονται από τη διείσδυση της θάλασσας.
Για την αντιμετώπιση της κατάστασης, δημιουργήθηκαν μονάδες αφαλάτωσης με σκοπό την απεξάρτηση από τη βροχόπτωση της παροχής πόσιμου νερού στα μεγάλα αστικά και τουριστικά κέντρα. Την 1η Απριλίου 1997 άρχισε να λειτουργεί η πρώτη μονάδα αφαλάτωσης στη Δεκέλεια, ενώ τον Απρίλιο του 2001 άρχισε να λειτουργεί και η δεύτερη μονάδα αφαλάτωσης δίπλα στο αεροδρόμιο Λάρνακας. H αφαλάτωση της Δεκέλειας παράγει 40,000-τόνους πόσιμο νερό την ημέρα ενώ η αφαλάτωση της Λάρνακας παράγει 52,000-τόνους πόσιμο νερό την ημέρα. Οι δύο αυτοί χώροι αφαλάτωσης παράγουν το νερό για την περιοχή Λάρνακας, Λευκωσίας και Της ελεύθερης Αμμοχώστου. Το νερό αυτό συνάδει με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Στην Κύπρο δεν υπάρχει πιο ελεγμένο νερό από αυτό της αφαλάτωσης. Ελέγχεται πριν πάει στα σπίτια από ειδικευμένους κάθε δύο ώρες. Είναι πόσιμο νερό με τις ψηλότερες προδιαγραφές.
Χωρίς την αφαλάτωση , η ζωή μας θα ήταν πολύ πιο διαφορετική και δύσκολη. Άρα φτάνουμε στο συμπέρασμα πως όντως «Θαλάσσιο νερό, πηγή ζωής».
Μονάδα Αντίστροφης Όσμωσης συμπύκνωσης γλεύκους.
Με την αφαλάτωση μολύνουμε την θάλασσα
Κυπριακές παροιμίες για την φύση
1. Όλα τα φυτά είναι αδερφοί και αδερφές μας. Μας μιλούν και αν προσέξουμε, μπορούμε να τα ακούσουμε."
2. Περπάτα ελαφρά την άνοιξη. Η Μητέρα Γη είναι έγκυος
3. "Όταν ένας άνθρωπος απομακρύνεται από τη φύση η καρδιά του γίνεται σκληρή
4. "Το να ακουμπάς τη γη είναι να έχεις αρμονία με τη φύση
5. Είμαστε όλοι ένα παιδί που περιστρέφεται μέσα από τη Μητέρα Ουρανό
6. Η ομιλία πηγάζει από τη φύση. Η σιωπή από τη σοφία
7. Τα λόγια γυρίζουν το ποτάμι
8. Δέντρο που λυγά, δε σπάζει
9. Το σιγανό ποτάμι να φοβάσαι
10. Στην αναβροχιά, καλό είν' και το χαλάζι
11. Σαν την καλαμιά στον κάμπο
12. Ο πλάτανος θέλει νερό κι η λεύκα θέλει αέρα
13. Όσα βρέχει ο Θεός, τόσα καταπίνει η γη
14. Ένας κούκος δεν φέρνει την Άνοιξη.
15. Το ποτάμι κοιμάται, ο οχτρός δεν κοιμάται
16. Το ποτάμι δε γυρίζει πίσω.
17. Η εμπειρία είναι μια χτένα που η φύση μας δίνει όταν είμαστε φαλακροί.
18. Βουνό με βουνό δε σμίγει
19. Δε φοβάται το βουνό απ' τα χιόνια
20. "Όταν ένας άνθρωπος απομακρύνεται από τη φύση η καρδιά του γίνεται σκληρή
21. Βλέπεις το δένδρο και χάνεις το δάσος.
22. Το ψηλό δένδρο το χτυπούν οι κεραυνοί.
23. Γενάρη μήνα κλάδευε, φεγγάρι μην κοιτάζεις.
24. Ψηλά την χτίζεις την φωλιά και θα σου γείρει ο κλώνοςκαι θα σου φύγει το πουλί και θα σου μείνει ο πόνος.
25. Λέγει το δένδρον στον ιδιοκτήτην του:"
26. Μεθ θωρής ούλομ πάνω, μα στραώθου τζαι νάκκον κάτω".
27. Νερόν τρεχάτον, πουντζίν γεμάτον, νερόν λατσιστόν, πουντζίν ξιλειφτόν.
28. Κόπριμ πολλύν τζαι νερόν, κάμνουν τομ μάστρον τους πελλόν.
29. Πελλόδ δενδρόν, πελλόμ μάστρον θέλει.
30. Πόχει δένδρον τζαι μελίσσιν, ας τζοιμάται, ως να φωτίσει.
31. Τον Μαν μήτε δενδρόν να φυτέψης, μήτε παιδίν να παντρέψης.
32. Ως που έχει το βυζίν της μάνας μηαλινίσκει το μωρόν,άμα λείψη, πεχανίσκει. Έτσι τζαι το δενδρόν, άμα εν έχει νερόν.
33. Άκουσεν η ελιά του μιστριού τζ' ελούθην του κλαμάτου.
34. Άκουσεν η ελιά τ' αλέτρου τζ' ενόμισεν εν αύλακας.
35. Η ελιά θέλει πελλόν κλαδευτήν τζαι νούσιμον τρυητήν.
36. Βάλε ελιά για τα παιδιά σου και μηλιά για την κοιλιά σου.
37. Βάλε συτζιάν για λλόου σου τζ' ελιές για τα παιδκιά σου,τζαι τερατσιάν τζαι φοινιτζιάν, για τα δισέγγονά σου.
38. Η ελιά εν τζυρά τζ' όποτε θέλει κάμνει.
39. Η ελιά παρά να αμμίζεται κάλλιον να ποζάφφεται.
40. Που το χώμαμ μου πκιάσε (λέγει η ελιά), τζαι ξένοχ χώμαν εθ θέλω.
41. Λέγει η ελιά στον ιδιοκτήτην της:"Τσαππίζεις με, θυμάσαι με, κοπρίζεις με, ταΐζεις με,ποτίζεις με, δροσίζουμαι, κλαδεύκεις με, αγκαστρώννεις με".
42. Δώσ' μου στηρ ρίζαν, να σου δώσω στο κλωνίν.
43. Βλέπει την σαν την ελιάν στο σκουτέλλιν.
44. Η ελιά έχει και σοδιά και αναποδιά.
45. Τζει που ππέφτει σίφφουνας, ππέφτει ευλοΐα.
46. Σύρε τζει να μεμ μου ντζίζης τζ' ό,τι εν να κάμης εσού κάμνω το μανιχιή μου.
47. Σκότωσ' την αρμήμ μου τζαι τον τόπον της πκιάννω τον εγιώ.
48. Τράβηξε της ελιάς τα βάσανα.
49. Αμ μπουμπουρίση ο Μάς, με ελιές, με λάϊν.
50. Θεός να φυλάει τα λιόδενδρα απ' το νερό του Αυγούστου.
51. Τ' Αυγούστου το νερό αρρώστια στον ελαιοκαρπό.
52. Νοέμβρη οργώματα κι ελιές, δεν απολείπουν οι δουλειές.
53. Φάε κουμπάρε ελιές, καλό είν' και το χαβιάρι.
54. Αδ δεμ ποτίσης πριν να κόψη, πότισε άμα κόψη.
55. Τρεις το λάδι, τρεις το ξίδι, έξι το λαδόξιδο.
56. Φτηνός στο λαδί, ακριβός στο ξύδι.
57. Οι κουβέντες του εν έχουν με ξυν με λάϊν.
58. Μου 'βγαλε το λάδι.
59. Κρασί παλιό και λάδιο νιο.
60. Βάλε λάδι κι έλα βράδυ.
61. Λάδι βρέχει, κάστανα χιονίζει.
62. Κάθε σταλαματιά νερό τ' Απρίλη είναι ένα βαρέλι λάδι.
63. Να σε κάψω Γιάννη, να σ' αλείψω λάδι.
64. Αυτός δεν χαρίζει κάστανα.
65. Ποιος θα βγάλει τα κάστανα από την φωτιά.
66. Δεν τρέχει κάστανο.
67. Λάδι βρέχει, κάστανα χιονίζει.
68. Σαράντα λεμονιές στον άμμον φυτεμένες,τζαι το νερόν στηρ ρίζαν τους, μα πάντα μαραμμένες.
69. Το μήλο κάτω που την μηλιά εν να ππέσει.
70. Άιρα και κάιρα και κόκκινη μηλιά.
71. Ένα μήλο την ημέρα τον γιατρό τον κάνει πέρα.
72. Πέσε μήλο να σε φάω.
73. Μέτρα μηλιά τα μήλα σου.
74. Πλεύουν τα μήλα στο νερό πλεύουν κι οι καβαλίνες.
75. Αλοί τον πεύκον, τζι' αν ραή.
76. Χαιρέτα μας τον πλάτανο.
77. Καλά είν' τα πλατανόφυλλα με το ροΐ το λάδι.
78. Έχει κι αλλού πορτοκαλιές που κάνουν πορτοκάλια.
79. Ρόϊν του σσιου τζαι πορτοκάλλιν του νήλιου.
80. “Άρκον στα ξύλα έστειλαν κι εγκρίζεψεν το δάσος”.
81. Άσπρα στο πουγκί, ψάρια στο βουνί
82. Κάνεις το χωριάτη φίλο; Κράτα και κομμάτι ξύλο.
83. Αρβανίτη αν κάνεις φίλο, κράτα και κανένα ξύλο
84. Άνθρωπος αγράμματος, ξύλο απελέκητο.
85. Αλλού χτυπάει το νερό κι αλλού αλέθει ο μύλος
86. Όποιος πάει στη θάλασσα από ευχαρίστηση, θα πήγαινε στην κόλαση για να περάσει την ώρα του.
87. Η πείνα σπρώχνει το λύκο έξω από το δάσος.
88. Βαθιά βροντή, κοντή βροχή
89. Βλέπεις το δένδρο, χάνεις το δάσος.
90. Βόηθα με να σε βοηθώ ν΄ ανεβούμε στο βουνό
91. Βουνό με βουνό δε σμίγει
92. Δε δίνει τ΄ αγγέλου του νερό..
93. Διψάει η αυλή του για νερό κι αυτός αλλού ποτίζει
94. Από το νερό που "κοιμάται" να έχεις φόβο
95. Το νερό, η φωτιά και η γυναίκα δεν έχουν εμπιστοσύνη
96. Δώσ' μου στηρ ρίζαν, να σου δώσω στο κλωνίν
97. Έκανε μια τρύπα στο νερό. Δεν κατάφερε τίποτα
98. Καθαρός ουρανός αστραπή δε φοβάται
99. Το γύρευε στον ουρανό, στη γη το βρήκε
100. Το αίμα νερό δε γίνεται και αν γενεί δεν πίνεται
101. Η τρέλα δεν πάει στα βουνά
102. Έπεσε από τα σύννεφα..
103. Καθαρός ουρανός , αστραπές δε φοβάται
104. Είτε βουνό είτε ρέμα βρεις, μη φοβηθείς και πέρνα.
105. Πνίγεται σε μια κουταλιά νερό
106. Κοιλοπονούσε το βουνό και γέννησε έναν ποντικό.
107. Άνθρωπος χωρίς ανατροφή, δέντρο χωρίς κορμό
108. Τα πολλά τα παραπόταμα τον ποταμό κινούνε.
109. Η φωτιά και το νερό , παίρνουν σβάρνα το χωριό
1. Όλα τα φυτά είναι αδερφοί και αδερφές μας. Μας μιλούν και αν προσέξουμε, μπορούμε να τα ακούσουμε."
2. Περπάτα ελαφρά την άνοιξη. Η Μητέρα Γη είναι έγκυος
3. "Όταν ένας άνθρωπος απομακρύνεται από τη φύση η καρδιά του γίνεται σκληρή
4. "Το να ακουμπάς τη γη είναι να έχεις αρμονία με τη φύση
5. Είμαστε όλοι ένα παιδί που περιστρέφεται μέσα από τη Μητέρα Ουρανό
6. Η ομιλία πηγάζει από τη φύση. Η σιωπή από τη σοφία
7. Τα λόγια γυρίζουν το ποτάμι
8. Δέντρο που λυγά, δε σπάζει
9. Το σιγανό ποτάμι να φοβάσαι
10. Στην αναβροχιά, καλό είν' και το χαλάζι
11. Σαν την καλαμιά στον κάμπο
12. Ο πλάτανος θέλει νερό κι η λεύκα θέλει αέρα
13. Όσα βρέχει ο Θεός, τόσα καταπίνει η γη
14. Ένας κούκος δεν φέρνει την Άνοιξη.
15. Το ποτάμι κοιμάται, ο οχτρός δεν κοιμάται
16. Το ποτάμι δε γυρίζει πίσω.
17. Η εμπειρία είναι μια χτένα που η φύση μας δίνει όταν είμαστε φαλακροί.
18. Βουνό με βουνό δε σμίγει
19. Δε φοβάται το βουνό απ' τα χιόνια
20. "Όταν ένας άνθρωπος απομακρύνεται από τη φύση η καρδιά του γίνεται σκληρή
21. Βλέπεις το δένδρο και χάνεις το δάσος.
22. Το ψηλό δένδρο το χτυπούν οι κεραυνοί.
23. Γενάρη μήνα κλάδευε, φεγγάρι μην κοιτάζεις.
24. Ψηλά την χτίζεις την φωλιά και θα σου γείρει ο κλώνοςκαι θα σου φύγει το πουλί και θα σου μείνει ο πόνος.
25. Λέγει το δένδρον στον ιδιοκτήτην του:"
26. Μεθ θωρής ούλομ πάνω, μα στραώθου τζαι νάκκον κάτω".
27. Νερόν τρεχάτον, πουντζίν γεμάτον, νερόν λατσιστόν, πουντζίν ξιλειφτόν.
28. Κόπριμ πολλύν τζαι νερόν, κάμνουν τομ μάστρον τους πελλόν.
29. Πελλόδ δενδρόν, πελλόμ μάστρον θέλει.
30. Πόχει δένδρον τζαι μελίσσιν, ας τζοιμάται, ως να φωτίσει.
31. Τον Μαν μήτε δενδρόν να φυτέψης, μήτε παιδίν να παντρέψης.
32. Ως που έχει το βυζίν της μάνας μηαλινίσκει το μωρόν,άμα λείψη, πεχανίσκει. Έτσι τζαι το δενδρόν, άμα εν έχει νερόν.
33. Άκουσεν η ελιά του μιστριού τζ' ελούθην του κλαμάτου.
34. Άκουσεν η ελιά τ' αλέτρου τζ' ενόμισεν εν αύλακας.
35. Η ελιά θέλει πελλόν κλαδευτήν τζαι νούσιμον τρυητήν.
36. Βάλε ελιά για τα παιδιά σου και μηλιά για την κοιλιά σου.
37. Βάλε συτζιάν για λλόου σου τζ' ελιές για τα παιδκιά σου,τζαι τερατσιάν τζαι φοινιτζιάν, για τα δισέγγονά σου.
38. Η ελιά εν τζυρά τζ' όποτε θέλει κάμνει.
39. Η ελιά παρά να αμμίζεται κάλλιον να ποζάφφεται.
40. Που το χώμαμ μου πκιάσε (λέγει η ελιά), τζαι ξένοχ χώμαν εθ θέλω.
41. Λέγει η ελιά στον ιδιοκτήτην της:"Τσαππίζεις με, θυμάσαι με, κοπρίζεις με, ταΐζεις με,ποτίζεις με, δροσίζουμαι, κλαδεύκεις με, αγκαστρώννεις με".
42. Δώσ' μου στηρ ρίζαν, να σου δώσω στο κλωνίν.
43. Βλέπει την σαν την ελιάν στο σκουτέλλιν.
44. Η ελιά έχει και σοδιά και αναποδιά.
45. Τζει που ππέφτει σίφφουνας, ππέφτει ευλοΐα.
46. Σύρε τζει να μεμ μου ντζίζης τζ' ό,τι εν να κάμης εσού κάμνω το μανιχιή μου.
47. Σκότωσ' την αρμήμ μου τζαι τον τόπον της πκιάννω τον εγιώ.
48. Τράβηξε της ελιάς τα βάσανα.
49. Αμ μπουμπουρίση ο Μάς, με ελιές, με λάϊν.
50. Θεός να φυλάει τα λιόδενδρα απ' το νερό του Αυγούστου.
51. Τ' Αυγούστου το νερό αρρώστια στον ελαιοκαρπό.
52. Νοέμβρη οργώματα κι ελιές, δεν απολείπουν οι δουλειές.
53. Φάε κουμπάρε ελιές, καλό είν' και το χαβιάρι.
54. Αδ δεμ ποτίσης πριν να κόψη, πότισε άμα κόψη.
55. Τρεις το λάδι, τρεις το ξίδι, έξι το λαδόξιδο.
56. Φτηνός στο λαδί, ακριβός στο ξύδι.
57. Οι κουβέντες του εν έχουν με ξυν με λάϊν.
58. Μου 'βγαλε το λάδι.
59. Κρασί παλιό και λάδιο νιο.
60. Βάλε λάδι κι έλα βράδυ.
61. Λάδι βρέχει, κάστανα χιονίζει.
62. Κάθε σταλαματιά νερό τ' Απρίλη είναι ένα βαρέλι λάδι.
63. Να σε κάψω Γιάννη, να σ' αλείψω λάδι.
64. Αυτός δεν χαρίζει κάστανα.
65. Ποιος θα βγάλει τα κάστανα από την φωτιά.
66. Δεν τρέχει κάστανο.
67. Λάδι βρέχει, κάστανα χιονίζει.
68. Σαράντα λεμονιές στον άμμον φυτεμένες,τζαι το νερόν στηρ ρίζαν τους, μα πάντα μαραμμένες.
69. Το μήλο κάτω που την μηλιά εν να ππέσει.
70. Άιρα και κάιρα και κόκκινη μηλιά.
71. Ένα μήλο την ημέρα τον γιατρό τον κάνει πέρα.
72. Πέσε μήλο να σε φάω.
73. Μέτρα μηλιά τα μήλα σου.
74. Πλεύουν τα μήλα στο νερό πλεύουν κι οι καβαλίνες.
75. Αλοί τον πεύκον, τζι' αν ραή.
76. Χαιρέτα μας τον πλάτανο.
77. Καλά είν' τα πλατανόφυλλα με το ροΐ το λάδι.
78. Έχει κι αλλού πορτοκαλιές που κάνουν πορτοκάλια.
79. Ρόϊν του σσιου τζαι πορτοκάλλιν του νήλιου.
80. “Άρκον στα ξύλα έστειλαν κι εγκρίζεψεν το δάσος”.
81. Άσπρα στο πουγκί, ψάρια στο βουνί
82. Κάνεις το χωριάτη φίλο; Κράτα και κομμάτι ξύλο.
83. Αρβανίτη αν κάνεις φίλο, κράτα και κανένα ξύλο
84. Άνθρωπος αγράμματος, ξύλο απελέκητο.
85. Αλλού χτυπάει το νερό κι αλλού αλέθει ο μύλος
86. Όποιος πάει στη θάλασσα από ευχαρίστηση, θα πήγαινε στην κόλαση για να περάσει την ώρα του.
87. Η πείνα σπρώχνει το λύκο έξω από το δάσος.
88. Βαθιά βροντή, κοντή βροχή
89. Βλέπεις το δένδρο, χάνεις το δάσος.
90. Βόηθα με να σε βοηθώ ν΄ ανεβούμε στο βουνό
91. Βουνό με βουνό δε σμίγει
92. Δε δίνει τ΄ αγγέλου του νερό..
93. Διψάει η αυλή του για νερό κι αυτός αλλού ποτίζει
94. Από το νερό που "κοιμάται" να έχεις φόβο
95. Το νερό, η φωτιά και η γυναίκα δεν έχουν εμπιστοσύνη
96. Δώσ' μου στηρ ρίζαν, να σου δώσω στο κλωνίν
97. Έκανε μια τρύπα στο νερό. Δεν κατάφερε τίποτα
98. Καθαρός ουρανός αστραπή δε φοβάται
99. Το γύρευε στον ουρανό, στη γη το βρήκε
100. Το αίμα νερό δε γίνεται και αν γενεί δεν πίνεται
101. Η τρέλα δεν πάει στα βουνά
102. Έπεσε από τα σύννεφα..
103. Καθαρός ουρανός , αστραπές δε φοβάται
104. Είτε βουνό είτε ρέμα βρεις, μη φοβηθείς και πέρνα.
105. Πνίγεται σε μια κουταλιά νερό
106. Κοιλοπονούσε το βουνό και γέννησε έναν ποντικό.
107. Άνθρωπος χωρίς ανατροφή, δέντρο χωρίς κορμό
108. Τα πολλά τα παραπόταμα τον ποταμό κινούνε.
109. Η φωτιά και το νερό , παίρνουν σβάρνα το χωριό
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
Αναρτήσεις
